Hiệp định Giơnevơ 1954 - Thắng lợi to lớn của Nhân dân Việt Nam trên con đường bảo vệ nền độc lập dân tộc, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ.
Hiệp định Giơnevơ 1954 -
Thắng lợi to lớn của
Nhân dân Việt Nam trên con đường bảo vệ nền độc lập dân tộc,
thống nhất
toàn vẹn lãnh thổ.
![]()
I. BỐI CẢNH LỊCH
SỬ
Ngay từ khi thực dân Pháp quay
lại xâm lược Đông Dương, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ trương ngăn
chặn chiến tranh, giải quyết các vấn đề bằng biện pháp hòa bình. Chính phủ Việt
Nam đã ký với Chính phủ Pháp Hiệp định Sơ bộ ngày 06/3/1946 và Tạm ước ngày
14/9/1946. Thế nhưng, với bản chất hiếu chiến, thực dân Pháp đã liên tiếp lấn
tới, đẩy mạnh chiến tranh, buộc nhân dân Việt Nam phải đứng lên tiến hành cuộc
kháng chiến toàn quốc để bảo vệ nền độc lập tự do vừa giành được. Với tinh
thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, với ý chí quật cường, quân và dân ta đã
vượt qua muôn vàn khó khăn, vừa kháng chiến vừa kiến quốc, huy động mọi nguồn
lực quyết tâm đánh thắng chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp. Cuối năm 1953,
phối hợp với cuộc tiến công chiến lược Đông Xuân 1953-1954, Trung ương Đảng
quyết định mở mặt trận đấu tranh ngoại giao.
Ngày 26/11/1953,
Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố: “Nếu thực dân Pháp tiếp tục cuộc chiến tranh xâm
lược thì nhân dân Việt Nam quyết tâm tiếp tục cuộc chiến tranh ái quốc đến
thắng lợi cuối cùng. Nhưng nếu Chính phủ Pháp đã rút được bài học trong cuộc
chiến tranh mấy năm nay, muốn đi đến đình chiến ở Việt Nam bằng cách thương
lượng và giải quyết vấn đề Việt Nam theo lối hòa bình thì nhân dân và Chính phủ
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sẵn sàng tiếp ý muốn đó”, “Cơ sở của việc đình chiến
ở Việt Nam là Chính phủ Pháp thật thà tôn trọng nền độc lập thật sự của nước
Việt Nam”, “…Việc thương lượng đình chiến chủ yếu là một việc giữa Chính phủ
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với Chính phủ Pháp”.
Thế
giới đầu những năm 1950, trong xu thế hòa hoãn, các nước lớn bắt đầu thỏa hiệp,
muốn giải quyết các xung đột và chiến tranh bằng thương lượng hòa
bình. Ngày 25/1/1954, Hội nghị Ngoại trưởng các nước Liên Xô, Mỹ, Anh,
Pháp họp tại Béclin (Đức); ngày 18/2/1954, các bên thỏa thuận sẽ triệu tập Hội
nghị quốc tế ở Giơnevơ (Thụy Sĩ) để giải quyết vấn đề Triều Tiên và lập lại hòa
bình ở Đông Dương với sự ủng hộ của nhiều nước lớn.
Tại Pháp, từ tháng 10/1953,
Quốc hội Pháp biểu quyết ủng hộ Chính phủ giải quyết chiến tranh bằng thương
lượng, đàm phán trực tiếp với Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nhưng trên
thế mạnh. Tuy nhiên, sau những thất bại liên tiếp trên chiến trường Đông Dương,
Chính phủ Pháp ngày càng lúng túng, phong trào phản chiến ở Pháp dâng cao. Thủ
tướng Pháp Laniel và Ngoại trưởng Bidault phải từ bỏ chủ trương thương lượng
trên thế mạnh; nội bộ giới cầm quyền Pháp phân hóa sâu sắc.
Ngày 26/4/1954, Hội nghị
Giơnevơ khai mạc và bàn về một giải pháp chính trị ở Triều Tiên. Đây cũng là
thời điểm quân và dân ta chuẩn bị kết thúc thắng lợi đợt hai của Chiến dịch
Điện Biên Phủ; quân Pháp ở Tập đoàn cứ điểm lâm vào tình thế nguy khốn. Tuy nhiên
cho đến lúc này, các nước phương Tây vẫn chưa chấp nhận sự tham gia Hội nghị
của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngày 01/5/1954, Quân đội nhân dân Việt Nam mở
đợt tấn công cuối cùng vào Điện Biên Phủ. Trước thất bại không thể cứu vãn,
ngày 02/5/1954, Anh, Pháp, Mỹ thông báo qua Liên Xô chấp nhận sự có mặt chính
thức của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị.
Ngày
7/5/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng. Một ngày sau, ngày 8/5/1954, Hội
nghị bắt đầu thảo luận về vấn đề Đông Dương.
![]()
II. DIỄN BIẾN VÀ NHỮNG NỘI DUNG
CHÍNH CỦA HIỆP ĐỊNH
1. Diễn biến chính của Hội nghị
Giơnevơ
hành phần tham dự Hội nghị gồm
9 bên: Liên Xô, Trung Quốc, Mỹ, Anh, Pháp, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Quốc gia
Việt Nam, Vương Quốc Lào và Vương Quốc Campuchia. Đại diện lực lượng kháng
chiến Pathet Lào và Khmer Itsarak tuy đã có mặt ở Giơnevơ nhưng không được các
đoàn phương Tây chấp nhận cho tham dự Hội nghị.
Hội nghị diễn ra qua 3 giai
đoạn:
* Giai đoạn 1 (từ 08/5/1954 –
19/6/1954)
Ngoài việc trao đổi chương
trình nghị sự, các Đoàn trình bày lập trường của mình về giải pháp cho vấn đề
Việt Nam và Đông Dương.
– Đoàn Pháp do Ngoại trưởng
Bidault làm trưởng đoàn, phát biểu chỉ giải quyết vấn đề quân sự, không đề cập
vấn đề chính trị và tách vấn đề Lào, Campuchia ra khỏi vấn đề Việt Nam. Phát
biểu này được Mỹ ủng hộ.
– Đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng
hòa do Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Văn Đồng làm trưởng đoàn
yêu cầu phải có sự tham dự của đại diện Chính phủ kháng chiến Lào và Campuchia.
Ngày 10/5/1954, Trưởng đoàn Việt Nam phát biểu, đưa ra lập trường của Việt Nam
Dân chủ Cộng hòa với nội dung chủ yếu là: yêu cầu đình chỉ chiến sự trên toàn
bán đảo Đông Dương đi đôi với một giải pháp chính trị cho vấn đề Việt Nam, vấn
đề Lào và vấn đề Campuchia trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất
và toàn vẹn lãnh thổ của mỗi nước.
– Trung Quốc, Liên Xô ủng hộ
lập trường của Việt Nam. Trưởng đoàn Trung Quốc Chu Ân Lai đưa ra hai điều kiện
để lập lại hòa bình ở Đông Dương: (1) Pháp chấm dứt chiến tranh; (2) Mỹ chấm
dứt can thiệp vào Đông Dương. Trưởng đoàn Liên Xô – Bộ trưởng ngoại giao Molotov
đề nghị lập Ủy ban giám sát quốc tế gồm các nước trung lập. Tại phiên họp lần
thứ 4, Trưởng đoàn Liên Xô đề nghị thảo luận về phương án của Pháp và Việt Nam
Dân chủ Cộng hòa.
Sau 4 phiên họp rộng, Chủ tịch
Hội nghị – Ngoại trưởng Anh Eden yêu cầu họp hẹp. Trưởng đoàn Liên Xô đề nghị
vấn đề quân sự, chính trị và vấn đề ba nước sẽ bàn song song. Việt Nam Dân chủ
Cộng hòa, Liên Xô, Trung Quốc đồng ý. Anh và Pháp tán thành, Mỹ đành phải chấp
nhận.
– Ngày 25/5/1954, trong phiên
họp hẹp, Trưởng đoàn Việt Nam Phạm Văn Đồng đưa ra 2 nguyên tắc cho vấn đề đình
chiến: (1) Ngừng bắn hoàn toàn trên toàn cõi Đông Dương, (2) Điều chỉnh vùng
trong mỗi nước, trong từng chiến trường trên cơ sở đất đổi đất để mỗi bên có
những vùng hoàn chỉnh tương đối rộng lớn thuận lợi cho quản lý hành chính và
hoạt động kinh tế. Đại diện các bộ tư lệnh có liên quan nghiên cứu tại chỗ
những biện pháp ngừng bắn để chuyển tới Hội nghị xem xét và thông qua.
– Ngày 27/5/1954, đoàn Pháp
đồng ý lấy đề nghị của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa làm cơ sở thảo luận, đề nghị
đại diện của hai bên gặp nhau ở Giơnevơ để bàn việc chia ranh giới khu vực tập
trung quân ở Đông Dương. Cùng ngày, đoàn Trung Quốc đưa ra 6 điểm về vấn đề
quân sự như: ngừng bắn hoàn toàn và cùng một lúc ở ba nước Đông Dương; thành
lập Ủy ban kiểm soát quốc tế gồm các nước trung lập nhưng chưa đề cập tới giải
pháp về mặt chính trị.
– Ngày 29/5/1954, sau 4 phiên
họp toàn thể và 8 phiên họp cấp trưởng đoàn, Hội nghị Giơnevơ ra quyết định:
(1) Ngừng bắn toàn diện và đồng thời; (2) Đại diện hai bên gặp nhau ở Giơnevơ
để bàn về bố trí lực lượng theo thỏa thuận đình chiến, bắt đầu bằng việc phân
vùng tập kết quân đội ở Việt Nam.
Nhìn chung, do lập trường giữa
các đoàn có một khoảng cách khá lớn, chủ yếu là do lập trường hiếu chiến của
các nước Phương Tây tham gia Hội nghị, nên các cuộc đàm phán tiến triển rất
chậm.
Ngày 12/6/1954, nội các Thủ
tướng Laniel do phái chủ chiến chi phối bị Quốc hội Pháp đánh đổ. Ngày
19/6/1954, Mendès France lên cầm quyền, hứa với Quốc hội Pháp trong vòng một
tháng sẽ giải quyết xong vấn đề lập lại hòa bình ở Đông Dương. Đây là sự kiện quan
trọng góp phần phá vỡ bế tắc, thúc đẩy đàm phán tiến triển.
* Giai đoạn 2 (từ 20/6/1954 –
10/7/1954)
Trong giai đoạn này, hầu hết
các Trưởng đoàn về nước báo cáo, chỉ có Trưởng đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ở
lại. Các Quyền trưởng đoàn tổ chức các cuộc họp hẹp và họp Tiểu ban quân sự
Việt – Pháp bàn vấn đề tập kết, chuyển quân, thả tù binh và việc đi lại giữa
hai miền. Vấn đề phân định vĩ tuyến tại Việt Nam trở thành nội dung đàm phán
chính với các hoạt động gặp gỡ, trao đổi quan điểm của các bên. Nhìn chung, các
cuộc họp hẹp ở Giơnevơ trong giai đoạn này không có tiến triển gì đáng kể.
* Giai đoạn 3 (từ ngày
11-21/7/1954)
Trong 10 ngày cuối của Hội nghị
đã diễn ra nhiều cuộc gặp gỡ, trao đổi tay đôi, tay ba hoặc nhiều
bên giữa các Trưởng đoàn. Các phiên họp chủ yếu đàm phán, thỏa thuận về phân
chia vĩ tuyến làm ranh giới tạm thời; thông qua các văn kiện, kể cả các điều
khoản thi hành Hiệp định. Cuối cùng là phiên họp toàn thể bế mạc Hội nghị.
– Đàm phán về phân chia vĩ
tuyến rất căng thẳng. Pháp khăng khăng vĩ tuyến 18, Việt Nam kiên quyết vĩ
tuyến 16. Phải đến phiên họp chiều tối ngày 20/7/1954, các bên mới đi đến thỏa
thuận lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyến. Thời hạn 2 năm tổng tuyển cử cũng như các
hiệp định đình chỉ chiến sự tại Việt Nam, Lào và Campuchia và các vấn đề khác
đều là sự giằng co giữa các bên.
– Ngày 21/7/1954, Hội nghị
Giơnevơ về hòa bình ở Việt Nam, Lào, Campuchia kết thúc.
– Các văn bản được ký kết tại
Hội nghị, gồm:
+ Ba Hiệp định đình chỉ chiến
sự ở Việt Nam, Lào, Campuchia
+ Một bản tuyên bố cuối cùng
của Hội nghị.
+ Hai bản tuyên bố riêng của
đoàn Mỹ và đoàn Pháp ngày 21/7/1954
+ Các công hàm trao đổi giữa
Việt Nam và Pháp.
Hiệp định Giơnevơ
về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam đã đi vào lịch sử, cùng với Hiệp định sơ bộ
6/3/1946 và Hiệp định Paris 1973 đã trở thành 3 văn kiện ngoại giao quan trọng
nhất trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược của
dân tộc ta; Hiệp định là một thắng lợi ngoại giao quan trọng trong cuộc đàm
phán quốc tế đa phương đầu tiên mà Việt Nam tham gia; tạo nên một cơ sở pháp lý
cho cuộc đấu tranh sau này, đặc biệt là trong cuộc đàm phán với Mỹ tại Hội nghị
Paris 1973 về Việt Nam.
2. Những nội dung chính của
Hiệp định Giơnevơ
Trải qua 75 ngày đêm đàm phán
với 31 phiên họp, trong đó có các phiên họp toàn thể, phiên họp cấp trưởng đoàn
cùng nhiều cuộc tiếp xúc song phương và đa phương, Hiệp định Giơnevơ đã được ký
kết với các nội dung:
– Thỏa thuận chung cho ba nước
Việt Nam, Lào, Campuchia:
+ Công nhận và tôn trọng các
quyền cơ bản của nhân dân ba nước Đông Dương: độc lập, chủ quyền, thống nhất và
toàn vẹn lãnh thổ của mỗi nước, không can thiệp vào công việc nội bộ của mỗi
nước.
+ Đình chỉ chiến sự trên toàn
cõi Đông Dương.
+ Pháp rút quân khỏi lãnh thổ
ba nước. Quân tình nguyện Việt Nam rút khỏi Lào và Campuchia.
+ Không có căn cứ nước ngoài và
không liên minh quân sự với nước ngoài.
+ Tổng tuyển cử ở mỗi nước.
+ Không trả thù những người hợp
tác với đối phương.
+ Trao trả tù binh và người bị
giam giữ.
+ Thành lập Ủy ban liên hợp, Ủy
ban kiểm soát và giám sát quốc tế.
– Đối với riêng Việt Nam:
+ Những điều khoản về đình chỉ
chiến sự và lập lại hòa bình: ngừng bắn, tập kết, chuyển quân được hai bên thực
hiện trong thời hạn 300 ngày; chuyển giao khu vực, trao trả tù binh và thường
dân bị giam giữ, đổi vùng, vấn đề mồ mả quân nhân hai bên tham chiến.
+ Những điều khoản về duy trì
và củng cố hòa bình ở Việt Nam: Lập giới tuyến quân sự tạm thời ở vĩ tuyến 17
và khu phi quân sự (sông Bến Hải); không coi vĩ tuyến 17 là ranh giới chính trị
hay lãnh thổ; cấm tăng viện nhân viên quân sự, bộ đội, vũ khí và dụng cụ chiến
tranh khác vào Việt Nam; cấm xây dựng căn cứ quân sự mới; cấm hai miền không
được gia nhập liên minh quân sự nào; cấm sử dụng mỗi miền để phục vụ cho bất kỳ
chính sách quân sự nào.
+ Những điều khoản chính trị:
Vấn đề tổng tuyển cử để thống nhất đất nước; Hiệp thương hai miền vào tháng
7/1955, tổng tuyển cử vào tháng 7/1956; tự do chọn vùng sinh sống; trong khi
chờ đợi không khủng bố, trả thù hay phân biệt đối xử với những người đã hợp tác
với đối phương trong thời gian chiến tranh.
+ Những điều khoản quy định
việc tổ chức thi hành Hiệp định: Ủy ban kiểm soát liên hợp, Ủy ban giám sát
quốc tế trung lập.
III. Ý NGHĨA LỊCH SỬ VÀ BÀI HỌC
KINH NGHIỆM
1. Ý nghĩa lịch sử
Hiệp định Giơnevơ về đình chỉ
chiến sự ở Việt Nam cùng với Hiệp định Sơ bộ ngày 6/3/1946 và Hiệp định Paris
năm 1973 đã trở thành 3 văn kiện ngoại giao quan trọng nhất trong hai cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của dân tộc ta.
Hiệp định Giơnevơ đánh dấu sự
kết thúc một chặng đường trong quá trình đấu tranh lâu dài và gian khổ để đi
tới độc lập tự do của dân tộc. Việc ký kết dựa trên căn cứ và phần nào phản ánh
đúng tương quan lực lượng giữa ta và địch trên chiến trường, song “ký Hiệp định
Giơnevơ là đúng lúc, kết thúc kháng chiến chống Pháp là phù hợp, phản ánh đúng
so sánh lực lượng trên chiến trường và hoàn cảnh quốc tế lúc bấy giờ”.
Hiệp định Giơnevơ là văn bản
pháp lý quốc tế quan trọng. Lần đầu tiên các quyền dân tộc cơ bản của Việt Nam
được các nước lớn công nhận tại một hội nghị đa phương. Pháp và các nước tham
gia hội nghị “cam kết tôn trọng chủ quyền, độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh
thổ”, “tuyệt đối không can thiệp vào công việc nội trị” của Việt Nam, Lào và
Campuchia. Pháp buộc phải đình chỉ chiến sự và rút hoàn toàn quân đội khỏi lãnh
thổ 3 nước Đông Dương. Gần 20 năm sau, Hiệp định Paris năm 1973 đã khẳng định
lại những cơ sở pháp lý quan trọng này: “Hoa Kỳ và các nước khác tôn trọng độc
lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của nước Việt Nam như Hiệp định
Giơnevơ năm 1954 về Việt Nam đã công nhận”.
Cùng với chiến thắng Điện Biên
Phủ, Hiệp định Giơnevơ đã kết thúc cuộc kháng chiến lâu dài và anh dũng của
Nhân dân Việt Nam chống thực dân Pháp xâm lược và can thiệp Mỹ, giải phóng miền
Bắc nước ta, tạo điều kiện xây dựng miền Bắc trở thành hậu phương lớn, vững
mạnh cho công cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước năm 1975.
Hiệp định Giơnevơ đã thể hiện
bản lĩnh của nền ngoại giao Cách mạng Việt Nam. Lần đầu tiên tham gia vào một
hội nghị đa phương trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp, các
nước lớn tham gia hội nghị đều có mục tiêu và lợi ích riêng nhưng đoàn đàm phán
của ta đã phát huy chiến thắng trên chiến trường, phát huy sức mạnh chính nghĩa
của dân tộc, kiên định về nguyên tắc nhưng mềm dẻo về sách lược để giành được
những kết quả quan trọng trên bàn Hội nghị.
2. Bài học kinh nghiệm
70 năm trôi qua, tình hình quốc
tế và khu vực có nhiều thay đổi nhưng Hội nghị Giơnevơ vẫn để lại nhiều bài học
kinh nghiệm quý báu cho chúng ta trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm
nay và mai sau.
Một là, trong tình hình quốc tế
hết sức phức tạp, chịu sự chi phối của các nước lớn, cần nêu cao tinh thần độc
lập, tự chủ, kiên quyết, kiên trì bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc; kiên định
về nguyên tắc, linh hoạt, mềm dẻo về sách lược, “dĩ bất biến, ứng vạn biến”;
biết giành thắng lợi từng bước trong cuộc đấu tranh lâu dài, gian khổ vì độc
lập, tự do của Tổ quốc.
Hai là, tăng cường tiềm lực, nâng
cao sức mạnh tổng hợp của đất nước là nhân tố bên trong có ý nghĩa quyết định,
tạo cơ sở vững chắc cho hoạt động đối ngoại để bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống
nhất, toàn vẹn lãnh thổ, duy trì hòa bình, ổn định và phát triển trong khu vực
và trên thế giới.
Ba là, kết hợp sức mạnh dân tộc
với sức mạnh thời đại; tranh thủ sự ủng hộ của các lực lượng tiến bộ, yêu
chuộng hòa bình và công lý cũng như Nhân dân thế giới trong sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc.
Những bài học
kinh nghiệm từ việc đàm phán, ký kết Hiệp định Giơnevơ về đình chỉ chiến sự ở
Việt Nam và sự vận dụng các bài học kinh nghiệm đó trong công cuộc đổi mới, xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay.
Tôn vinh và tri
ân công lao, đóng góp to lớn của các tầng lớp Nhân dân đối với nền ngoại giao
Việt Nam, đặc biệt là các thành viên trong Đoàn đại biểu và những cán bộ, chiến
sĩ đã phục vụ cuộc đấu tranh ngoại giao của Việt Nam tại Hội nghị Giơnevơ. Chú
trọng tuyên truyền sự ủng hộ, giúp đỡ chân thành của bạn bè quốc tế đối với
cuộc đấu tranh chính nghĩa vì độc lập, tự do của Nhân dân Việt Nam và trong
công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế.
Chủ trương, đường
lối đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và ngoại giao Nhân dân của Việt Nam:
độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa
dạng hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, vì lợi ích quốc gia - dân tộc;
phát huy nội lực, khai thác và tranh thủ ngoại lực, tạo nên sức mạnh tổng hợp
trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc; những thành
tựu to lớn của ngoại giao Việt Nam 70 năm qua, nhất là trong gần 40 năm thực
hiện đường lối đổi mới đất nước do Đảng khởi xướng và lãnh đạo; gắn với tuyên
truyền nội dung cuốn sách của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về xây dựng và phát
triển nền đối ngoại, ngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại, mang đậm bản sắc
“cây tre Việt Nam”
Đấu tranh, phản
bác các quan điểm, luận điệu sai trái, xuyên tạc, phủ nhận kết quả, ý nghĩa
lịch sử của Hiệp định Giơnevơ, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, Chủ tịch Hồ
Chí Minh đối với thắng lợi của nền ngoại giao Việt Nam và đường lối đối ngoại
của nước ta hiện nay.
IV. PHÁT HUY TINH THẦN HIỆP
ĐỊNH GIƠNEVƠ TRONG BỐI CẢNH NGÀY NAY
Nhìn lại 7 thập kỷ kể từ ngày
ký Hiệp định Giơnevơ về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam, đặc biệt từ khi Đảng tiến
hành công cuộc đổi mới toàn diện, đồng bộ, đất nước ta đã đạt được những
thắng lợi vẻ vang và những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Đến nay, quy
mô, trình độ nền kinh tế được nâng lên gấp nhiều lần; đời sống Nhân dân cả về
vật chất và tinh thần được cải thiện rõ rệt. Hoạt động đối ngoại và hội
nhập quốc tế được triển khai hiệu quả. Từ một nước bị bao vây, cấm vận,
chúng ta đã mở rộng, làm sâu sắc quan hệ với 193 nước và vùng lãnh thổ, trong
đó có 3 nước có quan hệ đặc biệt, 7 nước đối tác chiến lược toàn diện, 11 nước
đối tác chiến lược và 12 nước đối tác toàn diện. Sức mạnh tổng hợp, cơ
đồ, vị thế và uy tín của đất nước ngày càng được nâng cao, được bạn
bè quốc tế tín nhiệm đề cử gánh vác nhiều trọng trách quốc tế quan trọng trong
các cơ chế, diễn đàn đa phương như: Liên hợp quốc, Hiệp hội các quốc gia Đông
Nam Á (ASEAN), APEC, ASEAM, WTO… nhất là: Ủy viên không thường trực Hội đồng
Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021 (với số phiếu kỷ lục 192/193); Phó
Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 77; thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên
hợp quốc 2023-2025, Ủy ban Liên Chính phủ Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi Vật thể của
UNESCO; Ủy ban Luật pháp Quốc tế nhiệm kỳ 2023-2027, Chủ tịch ASEAN các năm
1998, 2010, 2020… đóng góp tích cực cho công cuộc gìn giữ hòa bình, an ninh ở
khu vực và trên thế giới. “Có thể nói, chưa bao giờ vị thế, uy tín và hình ảnh
một nước Việt Nam độc lập, tự chủ, phát triển năng động, là bạn bè thủy chung,
chân thành, là đối tác tin cậy, là thành viên tích cực, có trách nhiệm lại nổi
bật trên trường quốc tế như ngày nay”.
Trong thời gian tới, tình hình
thế giới và khu vực dự báo sẽ tiếp tục có những diễn biến phức tạp, khó lường.
Hoà bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, song sự cạnh tranh chiến
lược giữa các nước lớn sẽ ngày càng quyết liệt. Nhiều điểm nóng về an ninh tiếp
tục tồn tại, có nguy cơ lan rộng, làm xuất hiện các hình thái chiến tranh, loại
hình tác chiến, không gian chiến lược mới. Khoa học – công nghệ phát triển mạnh
mẽ, tạo ra những biến đổi trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. ninh truyền
thống cũng như phi truyền thống, nhất là thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí
hậu, an ninh lương thực, năng lượng, an ninh mạng … đặt ra nhiều thách thức đối
với các quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Phát huy bài học kinh nghiệm từ
việc ký kết Hiệp định Giơnevơ về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam, toàn Đảng, toàn
dân và toàn quân ta ra sức phấn đấu, quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng trên các lĩnh vực; xây dựng
nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với ba trụ cột là đối ngoại đảng, ngoại giao
nhà nước và ngoại giao Nhân dân. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, cần luôn luôn bình
tĩnh, tỉnh táo nắm bắt thời cơ, thuận lợi, vượt qua khó khăn, thách thức: “Thực
hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hữu nghị, hợp tác
và phát triển; đa dạng hoá, đa phương hoá quan hệ đối ngoại. Bảo đảm cao nhất
lợi ích quốc gia – dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương
Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi. Kết hợp
sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế
toàn diện, sâu rộng; Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên tích
cực, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế”; tiếp tục phát huy vai trò
của công tác đối ngoại trong việc giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định; huy
động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng cao vị thế và uy tín
quốc gia, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ
nghĩa. Đối ngoại là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống
chính trị, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, quản lý tập trung
của Nhà nước, sự gắn kết nhịp nhàng của đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và
đối ngoại Nhân dân cùng đối ngoại chính trị, đối ngoại kinh tế, đối ngoại văn
hóa, đối ngoại an ninh và đối ngoại các lĩnh vực khác./.